Syndyk – Wróg czy sprzymierzeniec?
W momencie ogłoszenia upadłości, zarząd nad majątkiem dłużnika przejmuje syndyk. Dla wielu osób słowo to budzi lęk, często mylony z komornikiem. Rzeczywistość jest jednak inna. Syndyk działa na podstawie przepisów prawa, pod nadzorem sędziego komisarza, a jego rolą jest sprawne przeprowadzenie procesu oddłużenia.
Jeśli jesteś na początku drogi i chcesz zrozumieć cały proces (od wniosku po plan spłaty), zobacz poradnik Upadłość konsumencka krok po kroku. W praktyce dobra współpraca z syndykiem zaczyna się dużo wcześniej – już na etapie kompletowania dokumentów i rzetelnego opisu sytuacji we wniosku.
Syndyk a Komornik – Kluczowe różnice
Wielu dłużników nie rozróżnia tych dwóch funkcji, a różnice są fundamentalne dla Twojej przyszłości finansowej.
| Cecha | Komornik Sądowy | Syndyk Masy Upadłości |
|---|---|---|
| Cel działania | Egzekucja długu dla konkretnego wierzyciela. Działa "na zlecenie". | Zaspokojenie wszystkich wierzycieli i oddłużenie upadłego. |
| Podejście do majątku | Zajmuje to, co wskaże wierzyciel, często blokując konto do zera. | Przejmuje zarząd nad majątkiem, ale dba o zakończenie spraw. |
| Koszty egzekucji | Obciążają dłużnika, powiększając dług. | Pokrywane z masy upadłości. |
| Efekt końcowy | Egzekucja trwa do skutku (nawet do końca życia). | Po zakończeniu następuje umorzenie reszty długów. |
Ważne: Z dniem ogłoszenia upadłości, egzekucje komornicze zostają zawieszone, a komornik musi odstąpić od czynności. Wszelkie potrącenia przejmuje syndyk.
Kto powołuje syndyka i kto go kontroluje?
To ważne, bo pozwala zrozumieć, że syndyk nie działa „jak chce” i nie jest pełnomocnikiem wierzycieli.
- Powołuje go sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości.
- Nadzór sprawuje sędzia-komisarz – syndyk składa sprawozdania, wnioski i rozliczenia, a kluczowe decyzje (np. sposób sprzedaży majątku) odbywają się w ramach procedury.
- Wierzyciele mają swoje narzędzia kontroli (np. poprzez zgłaszanie wierzytelności, udział w czynnościach, a w sprawach bardziej złożonych także poprzez organy postępowania).
W praktyce oznacza to jedno: jeśli masz wątpliwości co do sposobu działania syndyka, nie „walczysz” z nim telefonami, tylko korzystasz z przewidzianych prawem środków (opisujemy to niżej).
Uprawnienia i obowiązki syndyka
Głównym celem syndyka jest zabezpieczenie majątku dłużnika (tzw. masy upadłości) i sprawiedliwy podział funduszy między wierzycieli (sprawdź więcej w sekcji Obsługa Wierzycieli).
Do jego głównych zadań należy: 1. Objęcie majątku: Przejęcie pieczy nad nieruchomościami, ruchomościami i środkami pieniężnymi upadłego. 2. Inwentaryzacja: Sporządzenie spisu inwentarza i oszacowanie wartości majątku. 3. Likwidacja masy upadłości: Sprzedaż majątku w drodze przetargu lub aukcji (np. samochodu, mieszkania). 4. Weryfikacja zgłoszeń wierzytelności: Sprawdzenie, czy roszczenia wierzycieli są zasadne i zgodne z dokumentami. 5. Sporządzenie planu podziału: Podział uzyskanych środków między wierzycieli wg kategorii.
Syndyk w praktyce: jak przygotować się do współpracy (żeby nie przedłużać sprawy)
W większości spraw syndyk działa sprawnie, ale tempo postępowania zależy też od tego, czy upadły dostarcza informacje w sposób uporządkowany. Z naszego doświadczenia to właśnie „bałagan w papierach” jest częstszą przyczyną nerwów niż jakiekolwiek „złośliwości” syndyka.
Co warto przygotować przed pierwszym kontaktem: * Aktualną listę wierzycieli i długów (nazwy, kwoty, sygnatury spraw komorniczych, daty wypowiedzeń umów). * Informację o dochodach (umowa o pracę/zlecenie, świadczenia, nieregularne wpływy). * Zestawienie stałych kosztów utrzymania (czynsz, media, leki, dojazdy) – przyda się również na etapie planu spłaty (więcej o tym: ile kosztuje upadłość i jak liczy się ratę). * Dane o majątku: mieszkanie, samochód, sprzęt wartościowy, rachunki bankowe.
Jeżeli obawiasz się „co wolno, a czego nie wolno” po ogłoszeniu upadłości (np. wyjazdy, praca, konto, BIK), zajrzyj też do poradnika Życie po upadłości konsumenckiej – skutki i zakazy.
Czego syndyk NIE może zabrać? (Wyłączenia z masy)
Prawo upadłościowe chroni dłużnika, zapewniając mu środki do życia. Syndyk nie zajmie:
- Przedmiotów codziennego użytku: Lodówka, pralka, łóżko, odzież, pościel, sprzęt medyczny.
- Części wynagrodzenia: Obowiązuje kwota wolna od zajęcia (zazwyczaj równowartość płacy minimalnej).
- Świadczeń socjalnych: 800+, alimenty, zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne.
- Narzędzi pracy: Jeśli są niezbędne do wykonywania pracy zarobkowej (z pewnymi wyjątkami).
Co, jeśli nie zgadzasz się z czynnością syndyka?
W postępowaniu upadłościowym emocje są złym doradcą. Jeśli uważasz, że syndyk działa nieprawidłowo (np. zaniża wycenę samochodu, nie uwzględnia kosztów leczenia w analizie budżetu, odmawia wyłączenia konkretnego przedmiotu), najbezpieczniej jest działać formalnie.
Przykład: syndyk planuje sprzedaż auta, które jest Ci realnie potrzebne do dojazdów do pracy. Zamiast „kłócić się”, przygotuj krótkie uzasadnienie (trasa, godziny pracy, brak komunikacji publicznej) i dokumenty (umowa o pracę, grafik, koszty dojazdów). Takie argumenty często da się przełożyć na decyzje procesowe – ale muszą być oparte na faktach.
W sprawach spornych warto skonsultować się z prawnikiem lub doradcą, bo terminy na reakcję bywają krótkie, a jeden nieprzemyślany ruch może utrudnić oddłużenie. Jeśli potrzebujesz wsparcia po stronie dłużnika, zobacz jak działa obsługa dłużników.
Współpraca to podstawa
Jako osoba ogłaszająca upadłość, masz obowiązek wskazać i wydać syndykowi cały swój majątek oraz dokumentację. Szczerość i terminowość są tutaj kluczowe.
Pamiętaj: Jeśli będziesz ukrywać majątek lub utrudniać pracę syndyka, sąd może umorzyć postępowanie upadłościowe. To najgorszy scenariusz, bo długi wracają wraz z odsetkami, a Ty tracisz szansę na oddłużenie na kolejne 10 lat.
Najczęstsze Pytania (FAQ)
Czy syndyk przychodzi do domu? Tak, syndyk ma obowiązek spisać majątek. Wizyta jest jednak zazwyczaj zapowiedziana listownie lub telefonicznie i odbywa się w sposób kulturalny. Nie ma to nic wspólnego z "najściami" windykatorów.
Czy syndyk zablokuje mi konto? Tak, rachunek bankowy wchodzi do masy upadłości. Syndyk przejmuje nad nim kontrolę, ale masz prawo do założenia tzw. konta socjalnego lub otrzymywania kwoty wolnej od zajęcia bezpośrednio (np. przekazem pocztowym lub do ręki).
Ile zarabia syndyk? Wynagrodzenie syndyka ustala sąd na podstawie nakładu pracy i wartości majątku. Nie płacisz syndykowi "z ręki" – jego wynagrodzenie jest pokrywane z funduszy uzyskanych ze sprzedaży majątku.
Jeśli temat wynagrodzenia syndyka i innych opłat chcesz przeanalizować „od A do Z” (z przykładami rat w planie spłaty), przejdź do poradnika: Ile kosztuje upadłość konsumencka?.
Podstawa prawna i źródła (wybrane)
- Prawo upadłościowe (rola syndyka, masa upadłości, wyłączenia z masy, zasady współpracy).
- Przepisy o egzekucji (dla porównania mechanizmów komorniczych i upadłościowych).
Potrzebujesz pomocy w kontaktach z syndykiem? Sprawdź naszą ofertę Upadłości Konsumenckiej.
